Redactie Leeskamer, 19 september 2026
Een groot deel van wat er gelezen wordt, is non-fictie: geschiedenis, populaire wetenschap, biografieën, reisverhalen, essays en journalistieke reportages. Het genre is zo breed dat het eigenlijk een verzameling genres is.
De vormen
- Geschiedenis. Van grote overzichten tot boeken over één dorp, één jaar of één familie. Goede geschiedschrijving combineert bronnenonderzoek met vertelkunst.
- Populaire wetenschap. Wetenschappers en journalisten die onderzoek toegankelijk maken, over het brein, het klimaat, de evolutie of de ruimte.
- Biografie en memoir. Een biografie beschrijft een leven van buitenaf; een memoir is een persoonlijk verhaal van de auteur zelf.
- Reportage. Literaire journalistiek, waarin een schrijver maanden of jaren een onderwerp volgt.
- Essay. Een persoonlijke, onderzoekende tekst over een idee, vaak kort en scherp.
Non-fictie en de Boon
Sinds de oprichting van de Boon dingen fictie en non-fictie in dezelfde categorie mee naar de prijs. Dat is geen toeval: goed geschreven non-fictie gebruikt veel van dezelfde middelen als een roman, zoals spanning, personages en een doordachte opbouw. De keuze om beide samen te beoordelen, zegt iets over hoe het genre de voorbije decennia aan aanzien won.
Een goed non-fictieboek herkennen
- Bronnen. Een degelijk boek verantwoordt waar de informatie vandaan komt, met noten of een bronnenlijst achteraan.
- De auteur. Wie schrijft er? Een specialist, een journalist, een ervaringsdeskundige? Elk perspectief heeft sterktes en blinde vlekken.
- Nuance. Een boek dat alles met één verklaring uitlegt, is verdacht. De werkelijkheid is meestal ingewikkelder.
- Datum. Vooral bij wetenschap en actualiteit veroudert een boek snel. Een herziene uitgave kan dan beter zijn.
Kritisch lezen
Non-fictie wordt vaak gelezen om iets te leren, en dan is het nuttig om niet alles zomaar aan te nemen. Wie een boek over een onderwerp leest, doet er goed aan een tweede boek te lezen van een auteur met een andere invalshoek. Zeker bij populaire boeken over psychologie, voeding of economie spreken experts elkaar vaak tegen. Aantekeningen maken en af en toe een bewering opzoeken, houdt de lezer scherp.
Non-fictie in de bibliotheek
Bibliotheken ordenen non-fictie traditioneel volgens een systeem van onderwerpen, zodat boeken over hetzelfde thema naast elkaar staan. Dat maakt grasduinen makkelijk: wie een boek over de Eerste Wereldoorlog zoekt, vindt er meteen tien. Meer over ordeningssystemen, ook voor thuis, staat in het artikel over de boekenkast ordenen.
Lokale geschiedenis
Een bijzondere categorie zijn boeken over de eigen streek: de geschiedenis van een gemeente, een parochie, een fabriek of een straat. Ze worden vaak uitgegeven door heemkundige kringen in kleine oplage en zijn zelden in de boekhandel te vinden. De lokale bibliotheek of het stadsarchief heeft ze meestal wel. Wie zelf zo'n boek wil schrijven, vindt in de rubriek schrijven en publiceren praktische informatie over uitgeven in eigen beheer.
Waar te beginnen
Wie weinig non-fictie leest, begint het best bij een onderwerp dat al boeit, en kiest dan een boek van een auteur die ook kan vertellen. Reportages en biografieën lezen vaak als een roman en zijn daardoor een goede instap. Essaybundels zijn geschikt om in kleine stukjes te lezen. En een boek over de geschiedenis van de eigen stad of streek maakt een wandeling door de buurt achteraf net iets rijker.