Redactie Leeskamer, 19 september 2026
Het Vlaamse prijzenlandschap veranderde de voorbije jaren grondig. Bekende namen verdwenen en een nieuwe grote prijs kwam in de plaats. Een overzicht van wat er nu wordt uitgereikt.
Wat verdween
Lang waren de Fintro Literatuurprijs voor proza en de Boekenleeuw en Boekenpauw voor jeugdliteratuur de bekendste Vlaamse bekroningen. Ze worden niet meer uitgereikt. De Boekenleeuw en Boekenpauw waren nauw verbonden met de Antwerpse Boekenbeurs, die na 2019 verdween. Wie op oudere boekomslagen die namen ziet staan, kijkt dus naar een afgesloten hoofdstuk.
De Boon
De grootste Vlaamse literatuurprijs is vandaag de Boon, genoemd naar schrijver Louis Paul Boon. De prijs bestaat sinds 2021 en wordt georganiseerd door de vzw Vlaamse Literatuurprijs, met steun van de Vlaamse overheid. Er zijn twee categorieën: fictie en non-fictie enerzijds, kinder- en jeugdliteratuur anderzijds. Een vakjury kiest per categorie een winnaar, die 50.000 euro ontvangt. Daarnaast is er een publieksprijs per categorie, waarvoor lezers stemmen.
In maart 2026 werden de winnaars in Mechelen bekendgemaakt. In fictie en non-fictie won Tijl Nuyts met Grondwerk. In kinder- en jeugdliteratuur bekroonde de jury De vrouw en zijn hoofd van Benny Lindelauf en Ingrid Godon. De publieksprijzen gingen naar Het geschenk van Gaea Schoeters en Krekel van Annet Schaap. Voor de publieksprijs werden meer dan 13.000 stemmen uitgebracht.
De Boon bekroont Nederlandstalige boeken, dus ook werk van Nederlandse auteurs komt in aanmerking. Dat is een bewuste keuze: het taalgebied is één boekenmarkt.
Poëzie: de Herman de Coninckprijs
Voor poëzie is de Herman de Coninckprijs de belangrijkste Vlaamse bekroning voor een oorspronkelijke Nederlandstalige dichtbundel. In 2026 won Sandrine Verstraete met kamers, verschenen bij het balanseer. Meer over de dichtkunst en de Poëzieweek staat in het artikel over poëzie.
Prijzen van het hele taalgebied
- Prijs der Nederlandse Letteren. Een oeuvreprijs voor Nederlandstalige auteurs uit Vlaanderen en Nederland, eens in de drie jaar.
- Libris Literatuur Prijs en Boekenbon Literatuurprijs. Nederlandse prijzen waarvoor ook Vlaamse auteurs in aanmerking komen. De Boekenbon Literatuurprijs heette vroeger AKO Literatuurprijs.
- Theo Thijssen-prijs. Een driejaarlijkse oeuvreprijs voor kinder- en jeugdliteratuur.
- Beste Boek voor Jongeren. Een Vlaams-Nederlandse prijs voor boeken voor lezers van 15 tot 18 jaar.
Prijzen gekozen door lezers
Naast vakjury's zijn er prijzen waarin lezers de doorslag geven. De Leesjury laat kinderen en jongeren stemmen, de Kleine Cervantes wordt gekozen door Gentse leerlingen van het eerste jaar secundair, en bij de Boon beslist het publiek over een eigen prijs. Die prijzen zeggen vaak meer over wat lezers echt raakt dan over literaire vernieuwing, en juist daarom zijn ze een nuttige aanvulling.
Wat een prijs betekent
Een literaire prijs zorgt voor aandacht, extra verkoop en vaak vertalingen. Voor de lezer is een shortlist vooral een handige leeslijst: tien boeken die een jury de moeite waard vond, uit genres die anders misschien buiten beeld blijven. Een shortlist leent zich bovendien goed voor een leesclub, omdat de boeken recent zijn en in de bibliotheek meestal in meerdere exemplaren beschikbaar.
Tegelijk is een prijs geen garantie op leesplezier. Een jury weegt vernieuwing en stijl, en een lezer die vooral een meeslepend verhaal zoekt, kan bij een bekroond boek teleurgesteld zijn. Het loont om ook de juryrapporten te lezen: die leggen uit waarom een boek gekozen werd, en helpen te beslissen of het past.
Bron: de Boon, winnaars 2026