Redactie Leeskamer, 19 september 2026
Vlaanderen is een stripland. Generaties lazen hun eerste verhalen in de vorm van een album. De graphic novel, een strip in romanvorm voor volwassenen, heeft het medium intussen ook in de literaire hoek een plaats gegeven.
Een lange traditie
De Vlaamse stripcultuur kreeg na de Tweede Wereldoorlog vorm met reeksen die in kranten verschenen en daarna als album werden uitgegeven. Sommige van die reeksen lopen al tientallen jaren en worden nog altijd door kinderen gelezen. Ze vormen voor veel mensen de eerste kennismaking met verhalen die over meerdere delen lopen, met vaste personages en een eigen wereld.
Strips werden lang weggezet als kinderlectuur, iets wat opgroeiende lezers achter zich zouden laten. Die opvatting is grotendeels verdwenen. Bibliotheken hebben uitgebreide stripcollecties, en literaire prijzen, festivals en kranten besteden er aandacht aan. Er bestaan ook aparte stripprijzen, zoals de Bronzen Adhemar voor een Vlaamse striptekenaar en de Willy Vandersteenprijs voor het beste Nederlandstalige album.
De graphic novel
Een graphic novel is een stripverhaal dat als afgerond boek verschijnt, vaak met een volwassen onderwerp: een biografie, een oorlogsherinnering, een familiegeschiedenis, een reisverslag. De term is niet streng afgebakend, en veel makers zelf vinden het gewoon strips. Het verschil met de klassieke albumreeks zit in vorm en ambitie: geen vast aantal pagina's, geen vaste held, en een verhaal dat op zichzelf staat.
Hoe een strip gelezen wordt
Een strip lezen is een eigen vaardigheid. De lezer combineert tekst en beeld, en vult tussen de plaatjes zelf aan wat er gebeurt. Die witruimte tussen de panelen werkt zoals een hoofdstukovergang in een roman: de lezer maakt de sprong. Goede tekenaars spelen met het tempo door grote en kleine panelen af te wisselen, met stilte zonder tekst, of met een volle pagina voor één beeld.
- Langzaam kijken. Veel lezers lezen alleen de tekstballonnen. De tekening vertelt vaak een tweede verhaal.
- Kleur en lijn. Een zwart-witstrip leest anders dan een strip in volle kleur. Die keuze is zelden toevallig.
- Herlezen. Een graphic novel geeft bij een tweede lezing vaak details prijs die eerst ontgingen.
Een brug naar lezen
Voor kinderen die moeite hebben met lange teksten, zijn strips een laagdrempelige manier om verhalen te lezen. Ze bouwen woordenschat op en leren een verhaal te volgen over meerdere pagina's. Leerkrachten en bibliothecarissen zien strips daarom steeds vaker als een volwaardig onderdeel van het leesaanbod, niet als tijdverlies. Meer over lezen bij kinderen staat in het artikel over jeugdboeken.
Strips in de bibliotheek
De meeste bibliotheken hebben een ruime stripafdeling, vaak met aparte kasten voor kinderen, jongeren en volwassenen. Voor wie een reeks wil ontdekken zonder alle albums te kopen, is dat de meest voor de hand liggende weg. Graphic novels staan soms bij de strips, soms bij de romans of de non-fictie, afhankelijk van het onderwerp. Een bibliothecaris kan helpen om de weg te vinden.
Verzamelen
Strips worden, meer dan de meeste boeken, ook verzameld. Eerste drukken van bekende reeksen, gesigneerde exemplaren en albums met een tekening van de maker hebben een markt. Wie verzamelt, bewaart albums rechtop en niet te strak in de kast, uit direct zonlicht, zodat de ruggen niet verkleuren en de hoeken niet beschadigen. Meer daarover in de artikelen over oude boeken verzorgen en boeken bewaren zonder vocht.