Redactie Leeskamer, 19 september 2026
Lezen is een eenzame bezigheid, praten over een boek niet. Leesclubs bestaan in Vlaanderen in bibliotheken, cultuurcentra, verenigingen en huiskamers. Voor kinderen en jongeren is er de Leesjury.
Wat een leesclub is
Een leesclub is een groep mensen die hetzelfde boek leest en er daarna samen over praat. Meestal komt de groep zes tot tien keer per jaar samen, met acht tot twaalf deelnemers. Er zijn clubs met een begeleider die het gesprek leidt en vragen voorbereidt, en clubs die zichzelf organiseren. Bibliotheken en cultuurcentra bieden vaak begeleide clubs aan, soms rond een thema zoals vertaalde literatuur, poëzie of non-fictie. In grotere steden bestaan online overzichten van alle leesgroepen in de stad.
Waarom het werkt
Wie weet dat er een gesprek volgt, leest anders. Er wordt beter opgelet, een zin onderstreept, een vraag genoteerd. In het gesprek blijkt vaak hoe verschillend hetzelfde boek gelezen kan worden: een personage dat de een sympathiek vindt, stoort de ander. Die verschillen maken een boek rijker. Daarnaast brengt een leesclub boeken op tafel die niemand alleen zou hebben gekozen, en dat is misschien de grootste winst.
Een eigen leesclub starten
- Een kern zoeken. Vier of vijf mensen die zin hebben, zijn genoeg om te beginnen. Elk lid brengt vaak nog iemand mee.
- Afspraken maken. Hoe vaak, waar, en wie kiest de boeken? Een vaste avond per maand of per zes weken werkt voor de meeste groepen.
- Boeken kiezen. Een mengeling van genres houdt het boeiend. Het helpt als een titel beschikbaar is in de bibliotheek of als pocket, zodat niet iedereen een gebonden uitgave hoeft te kopen.
- Het gesprek voorbereiden. Drie of vier open vragen volstaan: wat bleef hangen, welk personage riep iets op, waarom eindigt het boek zo, wat deed de schrijver met taal of vorm?
- Ruimte laten. Een goede leesclub is geen examen. Wie het boek niet uitlas, mag toch komen.
De Leesjury
Voor kinderen en jongeren van 4 tot 18 jaar is er de Leesjury, een initiatief van Iedereen Leest dat al meer dan veertig jaar bestaat. De juryleden zijn ingedeeld in zeven leeftijdsgroepen, van de kleuterklas tot het einde van het secundair. Elk jaar lezen en bespreken ze zes of acht boeken in een groep met een begeleider, meestal in de bibliotheek of op school. Aan het eind van het leesjaar stemmen ze op hun favoriet.
In het leesjaar 2024-2025 deden meer dan 19.000 jonge lezers mee, verspreid over bijna vierhonderd afdelingen met meer dan 1.300 vrijwillige begeleiders. Sinds 2023 is er ook een variant voor de jongste kleuters. De gedachte achter de Leesjury is dezelfde als bij een leesclub voor volwassenen: een mening over een boek wordt scherper als die gedeeld en besproken wordt.
Online lezen en bespreken
Naast fysieke clubs bestaan er online leesgroepen en platforms waar lezers recensies en leeslijsten bijhouden. Ze zijn handig om titels te ontdekken, maar vervangen het gesprek aan tafel zelden. Het plezier van een leesclub zit ook in de vaste gezichten en de koffie erbij. Een combinatie werkt voor sommige groepen goed: online boeken voorstellen en kiezen, en aan tafel bespreken.
Bron: De Leesjury