Redactie Leeskamer, 19 september 2026
Uitgeven in eigen beheer, ook wel selfpublishing genoemd, maakt de schrijver tot uitgever. Dat betekent volledige controle, maar ook alle taken die een uitgeverij anders overneemt. In België horen daar een paar vaste formaliteiten bij.
Wat een uitgeverij normaal doet
Een uitgeverij zorgt voor redactie, correctie, vormgeving van binnenwerk en omslag, drukwerk, distributie naar boekhandels, promotie en contact met de pers. Wie zelf uitgeeft, moet elk van die taken zelf doen of uitbesteden. Het is verstandig vooraf te bepalen welke taken de schrijver zelf aankan en waarvoor professionele hulp nodig is. Een omslag van een vormgever en een redactie door een ervaren redacteur maken vaak het grootste verschil.
Het ISBN
Het ISBN is een uniek nummer van dertien cijfers dat een boek wereldwijd identificeert. Wettelijk verplicht is het niet, maar zonder ISBN is verkoop via boekhandels en online winkels nagenoeg onmogelijk. Voor Vlaanderen en Brussel worden ISBN's toegekend door Meta4books. Aanvragen gebeurt online via Boekenbank; een nieuwe uitgever krijgt bij de eerste aanvraag een eigen prefix. Een aanvraag wordt doorgaans binnen enkele werkdagen verwerkt.
Belangrijk: elke uitgave krijgt een eigen ISBN. Een paperback, een gebonden versie en een e-boek hebben elk een ander nummer. Ook een nieuwe omslag of een toegevoegd voorwoord vraagt een nieuw ISBN. Een ongewijzigde herdruk mag het bestaande nummer behouden.
Het wettelijk depot
Sinds de wet van 8 april 1965, in werking sinds 1 januari 1966, moeten Belgische uitgevers hun publicaties deponeren bij KBR, de Koninklijke Bibliotheek van België. Wie in eigen beheer uitgeeft, geldt ook als uitgever en valt dus onder die plicht. Voor boeken gaat het om twee exemplaren, in te dienen binnen vijftien werkdagen na verschijnen. Voor publicaties onder een jaarlijks bepaald prijsplafond is het depot kosteloos.
Bij het depot hoort een depotnummer, dat in het colofon van het boek wordt vermeld, in de vorm D/jaar/ gevolgd door een uitgeversnummer en een volgnummer. Voor e-boeken is het depot voorlopig vrijwillig, in afwachting van een uitvoeringsbesluit.
Drukken of print on demand
Er zijn twee gangbare manieren om een boek te laten drukken. Bij een klassieke oplage laat de uitgever in één keer honderden exemplaren drukken. De prijs per exemplaar is dan laag, maar er moet vooraf geïnvesteerd worden en de voorraad moet ergens staan. Bij print on demand wordt een exemplaar pas gedrukt als het besteld is. Dat vraagt geen voorraad, maar de prijs per boek ligt hoger. Voor een eerste boek met een onzekere verkoop is print on demand vaak de veiligste keuze.
Verkopen en promoten
Het moeilijkste deel is meestal niet het maken, maar het verkopen. Boekhandels nemen boeken van zelfuitgevers niet altijd op, en online valt een boek zonder promotie weg tussen duizenden andere titels. Lokale kanalen werken vaak het best: de boekhandel in de eigen gemeente, een voorstelling in de bibliotheek, lokale media, verenigingen die met het onderwerp te maken hebben. De bibliotheek kan het boek ook aankopen voor de collectie.
Een checklist
- Manuscript laten redigeren en corrigeren.
- Omslag en binnenwerk laten vormgeven.
- ISBN aanvragen, per uitgave.
- Colofon opstellen met ISBN, depotnummer, uitgever en jaartal.
- Drukken of een print-on-demanddienst kiezen.
- Twee exemplaren deponeren bij KBR.
- Verkoop en presentatie plannen.
Veelgestelde vragen
Is een ISBN verplicht in België?
Nee, maar zonder ISBN is verkoop via boekhandels en online winkels nagenoeg onmogelijk. In Vlaanderen en Brussel worden ISBN's toegekend door Meta4books.
Moet een zelfuitgever een boek deponeren bij KBR?
Ja. Wie een boek op eigen kosten uitgeeft, geldt als uitgever en moet twee exemplaren deponeren bij KBR, binnen vijftien werkdagen na verschijnen.
Krijgt een e-boek hetzelfde ISBN als de papieren versie?
Nee. Elke uitgave en elk formaat krijgt een eigen ISBN.