Redactie Leeskamer, 19 september 2026
Lezen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Wie blind of slechtziend is, dyslexie of afasie heeft, of door een fysieke beperking geen boek kan vasthouden, heeft aangepaste vormen nodig. Die bestaan, en ze zijn in Vlaanderen breed beschikbaar.
De Luisterpuntbibliotheek
De Luisterpuntbibliotheek is de Vlaamse bibliotheek voor mensen met een leesbeperking. Ze is er voor wie blind of slechtziend is, voor mensen met dyslexie of afasie en voor wie door een fysieke beperking moeilijk een boek kan hanteren. Ook scholen, bibliotheken, logopedisten en zorginstellingen kunnen lid worden. Het lidmaatschap en het lenen zijn kosteloos.
Daisy-luisterboeken
Het hart van het aanbod zijn Daisy-luisterboeken. Daisy is een internationale standaard voor toegankelijke boeken. Anders dan een gewoon luisterboek is een Daisy-boek opgebouwd zodat de luisteraar kan springen naar een hoofdstuk, een paragraaf of een bepaalde bladzijde, en bladwijzers kan plaatsen. Dat maakt het ook geschikt voor studieboeken en naslagwerken.
Luisterpunt biedt Daisy in verschillende vormen aan:
- Daisy-online. Streamen via de Anderslezen-app op tablet of smartphone, via de computer of op een speciale Daisy-speler.
- Daisy-cd. Cd's die per post worden verstuurd en op een Daisy-speler worden afgespeeld.
- Braille. Boeken in braille, vaak in meerdere delen, die eveneens per post worden verzonden.
In de catalogus van de lokale openbare bibliotheek staat bij een gedrukt boek ook de Daisy-online-versie vermeld als die bestaat. Een lid kan zijn profiel bij de lokale bibliotheek koppelen aan zijn Luisterpunt-account.
Dyslexie
Voor kinderen en jongeren met dyslexie kan een luisterboek het verschil maken. Ze kunnen dan boeken lezen die bij hun leeftijd en interesses passen, en niet alleen boeken op hun technisch leesniveau. Veel scholen zetten meelezen in: het kind volgt de gedrukte tekst terwijl het naar de Daisy-versie luistert. Dat ondersteunt het lezen zelf, terwijl het kind toch het plezier van een verhaal meekrijgt. Daarnaast bestaan er uitgaven met een aangepaste letter, extra regelafstand en een rustige bladspiegel.
Grote letter
Voor slechtziende lezers geven veel bibliotheken een aparte collectie grootletterboeken uit, meestal romans in een grotere letter en op dikker papier. Een alternatief is de e-reader, waarop de letter naar wens groter kan worden gezet. Voor oudere lezers die geleidelijk minder goed zien, is een e-reader vaak een eenvoudige manier om te blijven lezen. Meer daarover in het artikel over e-boeken en luisterboeken.
Makkelijk lezen
Voor wie Nederlands leert, of voor wie om andere redenen moeite heeft met lange, complexe teksten, bestaan boeken in eenvoudige taal. Het gaat niet om kinderboeken, maar om volwassen verhalen, soms bewerkingen van bekende romans, geschreven met kortere zinnen en een overzichtelijke opbouw. Bibliotheken hebben daarvoor vaak een aparte kast.
Waarom het ertoe doet
Toegang tot boeken is toegang tot kennis, verhalen en gesprek. Wie niet kan lezen in de gewone vorm, dreigt buiten dat gesprek te vallen: over het boek van de leesclub, het boek dat op school gelezen wordt, de roman die iedereen bespreekt. Aangepaste vormen zorgen ervoor dat een leesbeperking geen leesuitsluiting wordt. Wie iemand kent die daar baat bij kan hebben, doet een goede zaak door de weg naar de bibliotheek te wijzen; zie ook de openbare bibliotheek.
Bron: Luisterpuntbibliotheek